"Dünyada hər insanın özünə bənzəyən biri var" fikri geniş yayılsa da, elmi araşdırmalar bunun hər kəs üçün keçərli olduğunu təsdiqləmir. Alimlərin fikrincə, nəticə "bənzər insan" anlayışının hansı meyarlarla müəyyənləşdirilməsindən asılıdır.

Məsələn, saç rəngi, üz quruluşu və təbəssüm kimi ümumi xüsusiyyətlər nəzərə alınarsa, insana bənzəyən bir neçə nəfər tapmaq mümkündür. Burun forması, gözlər arasındakı məsafə, çənə, boy, səs və yeriş kimi daha çox xüsusiyyət müqayisə edildikdə isə belə uyğunluğun ehtimalı xeyli azalır.

İnsanın üz cizgiləri genlər, mənşə, yaş, cins, hormonlar, kəllə sümüklərinin inkişaf xüsusiyyətləri, yumşaq toxumaların quruluşu və bədən çəkisi kimi amillərin təsiri ilə formalaşır.

Qohum olmayan insanlarda da bu xüsusiyyətlərin bəziləri təsadüfən üst-üstə düşə bilər. Burun, gözlərin yerləşməsi, üzün eni, dodaq və çənənin forması kimi cizgilərin oxşarlığı belə təəssürat yarada bilər.

Bundan əlavə, insan üzünün formalaşması müəyyən bioloji qanunauyğunluqlara əsaslanır. Mümkün üz proporsiyalarının sayı məhdud olduğundan, fərqli insanlarda oxşar kombinasiyaların yaranması mümkündür.

2022-ci ildə "Cell Reports" jurnalında dərc olunan araşdırmada bir-biri ilə qohum olmayan, lakin xarici görünüş baxımından olduqca oxşar insanlar tədqiq edilib. Onların oxşarlığı həm insanlar, həm də sifət tanıma alqoritmləri tərəfindən qiymətləndirilib.

Tədqiqatçılar daha sonra iştirakçıların genomunu, epigenomunu və mikrobiomunu müqayisə ediblər. Nəticədə çox oxşar üz cizgilərinə malik bəzi qohum olmayan insanlarda müəyyən genetik xüsusiyyətlərin də üst-üstə düşdüyü müəyyənləşdirilib. Bununla belə, onların epigenetik xüsusiyyətləri və mikrobiomları fərqli olub.

Bu, üz cizgilərindəki bəzi oxşarlıqların təsadüfi genetik uyğunluqlarla əlaqəli ola biləcəyini göstərir.

Alimlərin fikrincə, insanın tam vizual surətinin mövcud olması ehtimalı olduqca aşağıdır. Hətta eyni yumurta əkizləri belə zaman keçdikcə üz ifadəsi, mimika, çəki, dəri xüsusiyyətləri, hərəkət və davranış baxımından fərqlənirlər.

Buna görə də iki insan fotoşəkildə bir-birinə çox bənzəyə bilər, lakin real həyatda onların fərqləri daha aydın görünür. Saç düzümü, eynək, saqqal, işıqlandırma və üz ifadəsi də oxşarlıq təəssüratını gücləndirə bilər.

Sosial şəbəkələr isə bənzər insanların tapılmasını daha da asanlaşdırıb. İnsanlar artıq yalnız öz çevrələrində deyil, dünyanın müxtəlif ölkələrində yaşayan milyonlarla şəxsin fotoşəkillərini müqayisə edə bilirlər.

İnsan beyni üzü bütöv şəkildə qavrayır və gözlər, saç, üz forması, mimika, səs və digər detalları birlikdə qiymətləndirir. Bəzən bir neçə əsas xüsusiyyətin oxşarlığı beyində həmin şəxsin tamamilə başqa birinə bənzədiyi təəssüratını yaradır.

Bu səbəbdən üzləri yaxşı yadda saxlayan insanlar belə oxşar şəxsləri səhv sala bilərlər.

Nəticə etibarilə, insanın dünyada ona çox bənzəyən bir "vizual əkizi" ilə qarşılaşması mümkündür. Lakin tam surətinin olması demək olar ki, mümkün deyil. Çünki insanı yalnız üz cizgiləri deyil, həm də səsi, yerişi, mimikası, davranışları, yaşı və digər fərdi xüsusiyyətləri fərqləndirir.